Juan Manuel Mongelos, Mugarik Gabeko Ekonomialarien boluntario eta kolaboratzailearen kronika
Donostia, 2026ko urriaren 22a – eLankidetza – Lankidetzaren eta Elkartasunaren Euskal Agentziak eta Euskadiko GGKEen Koordinakundeak antolatu zuten topaketa, Donostiako Miramar jauregian, lankidetza deszentralizatuaren balioa nabarmentzeko eta administrazio publikoen, gizarte zibil antolatuaren eta nazioarteko eragileen arteko lankidetza indartzeko.
Lankidetza-sistemaren testuingurua eta krisia
Abiapuntua izan zen lankidetza eta laguntza sistemak ez zuela gaitasunik egungo nazioarteko errealitatera egokitzeko. Hierarkia-krisia aipatu zen, Mendebaldeak eta haren ideia eta balioek garrantzia galdu zutelako, eta emaile/hartzaile eta Ipar/Hego harreman klasiko globalak hautsi zirelako. Horren aurrean, narratiba berri bat eta lankidetza deszentralizatuaren gobernantza berri bat eraikitzeko beharra planteatu zen, eredu partekatu eta dibertsifikatu batean oinarrituta. Proposamen nagusi bat lurraldea garapenerako ekintzaren artikulatzaile gisa erabiltzea izan zen, aldi berean makro eta mikroan jardunez. Aurrera egiteko hiru ardatz proposatu ziren: dagoenaren gainean eraikitzea, aliantza sendoak egitea eta tresna berriez hornitzea
Praktika lurraldeetatik
Lankidetza deszentralizatuak sendotasuna ematen dion ibilbidea du: politika publikoan txertatutako elkartasuna, aliantza sare zabala eta erronka globalak tokiko errealitatearekin lotzeko gaitasuna. Aldi berean, «sormenezko tentsioekin» bizi da: salaketaren eta iragarpenaren artean, mobilizatutako baliabideen eta eraldaketak komunikatzeko gaitasunaren artean, justizia globalaren eta tokiko sustraitzearen artean, autonomiaren eta boterea partekatzeko beharraren artean, eta printzipioen irmotasunaren eta elkarrizketarako gaitasunaren artean. Berretsi zen egokia izaten jarraitzen duela, eta beharrezkoa dela hura ahalbidetzen duten prozesu politikoei eustea, hala nola % 0,7ko konpromisoari, ikuspegi dekolonial eta feministatik.
Azpimarratu zen garrantzitsua dela jada instalatuta dauden gaitasunak aprobetxatuz lankidetzan aritzeko beste modu batzuk pentsatzea, lankidetza agendak arriskuan dauden une honetan. Agenda arrazismoaren aurkakoa, antikapitalista, dekoloniala eta feminista izan behar da, eta gizarte zibileko prozesuak indartu behar dira. Halaber, lankidetzak beste politika publiko batzuei eskatzen ez zaizkien iragazki eta baldintza gehigarriak jasaten dituela salatu zen, eta hezkuntzak eraldaketarako duen zeregin globala nabarmendu zen. Gune zibikoa eta ekintza humanitarioa
Autoritarismoaren gorakadaz ohartarazi zen, laguntza humanitarioaren kriminalizazioan eta giza sufrimenduaren normalizazioan adierazten dena; herrialde batzuek ekintza humanitarioa ukatzera iristen dira, beren interes nazionalak lehenetsiz. Ekintza humanitarioa birplanteatzea defendatu zen, hura sorrarazi zuten balioei eta printzipioei uko egin gabe, gogoraraziz erakunde humanitarioek ezin dituztela beren gain hartu estatuen erantzukizun politikoak. Gaur egungo arazoak honela laburbiltzen dira: lotura hirukoitzari (humanitario-garapena-bakea), NBE bezalako organismoak erreformatzeko beharrari eta indarkeria justifikatzen duen hizkuntza erlijioso mesianiko baten presentziari lotutako aurkako giroa. Erantzun gisa, erresistentzia epistemikoa, balioetan sakontzea eta diskurtso kritikoak mantentzea proposatu zen.
Nazioarteko agenda eta arkitektura multilaterala
Bloke horretan izan ziren Aran Acha (UN Etxea), Aitor Pérez (ECOPER – Lankidetzako Ekonomistak) eta Javier Cortés, eLankidetzako zuzendaria. Topaketaren abiapuntua izan zen gatazka globalek, krisi humanitarioek, giza eskubideetan izandako atzerapausoek eta lankidetzaren nazioarteko arkitekturaren ahultzeak agerian utzi dutela lankidetza-politiken zeregina eta etorkizuna birpentsatzeko beharra. Horrez gain, lankidetza deszentralizatuak gero eta zalantza eta presio handiagoak eragin ditu Estatuan, finantzaketa murriztu da lurralde batzuetan eta GGKEen lana gehiago zalantzan jarri da. Egoera horretan, Garapen Iraunkorrerako eta Elkartasun Globalerako Lankidetzari buruzko Legeak eta Euskadiko Lankidetza eta Elkartasunari buruzko Legeak eskaintzen duten esparru berrian oinarritu zen gogoeta. Horrek bat egiten du eguneko hainbat ideiarekin: ordena aldeaniztunaren eta mendebaldeko hegemoniaren krisia, Nazio Batuak erreformatzeko premia eta lurraldeek Estatuen atzera egitearen aurrean ahots propioa duten eragile gisa duten zeregina.
<< Euskadiko ordezkaritzaren azken berriak



