Apirila eta ekaina bitartean, Ander Deuna Ikastolako ikasleek oso ohikoa ez zen zerbait bizi izan zuten ekonomiako eskoletan: ez ziren zenbakiez, bankuez eta balantzeez bakarrik mintzatu, justizia sozialaz, iraunkortasunaz eta lankidetzaz baizik. Mugarik Gabeko Ekonomilarien eskutik, eta Finantzaz Haratago zikloaren barruan, hiru saio egin ziren, diruari eta ekonomiari beste ikuspegi batetik begiratzeko. Helburua? Zalantzak sortzea, kontzientzia piztea eta alternatiba bidezkoagoak eta gizatiarragoak badaudela erakustea
Lehen geltokia: Finantza etikoak
Apirileko goiz batean, batxilergoko lehen mailako ikasle talde batek hitzaldi batekin topo egin zuen, eta horrek barrutik mugitu zituen. Euskadi Finantza Etikoen Elkarteko Javier Egiarak eta Mugarik Gabeko Ekonomilarien Ane Gobbettik galdera deseroso baina beharrezkoak jarri zituzten mahai gainean:
• Badakizu zertan inbertitzen duen zure bankuak?
• Eta zure dirua armak edo erregai fosilak finantzatzen ariko balitz?
• Ba al dago banka egiteko beste modurik?
Erantzuna, baiezkoa ez ezik, itxaropentsua ere izan zen. Finantza etikoak daude, dirua guztion ondasunaren zerbitzura jartzeko modu bat. Fiare bezalako bankuak, mikrokreditu sozialak, inbertsio arduratsuak… Alternatiba oso bat gure finantza-erabakiak gure balioekin lerrokatuta egon daitezen.
Saioa laburra baina bizia izan zen. Ikasgelatik aterarazten zaituzten horietakoa, pentsatuz: «Eta nik, zer egiten dut nire diruarekin?»
Bigarren geltokia: Ekonomia Sozial eta Solidarioa
Maiatzean, hausnarketa urrats bat harago joan zen. Oraingoan, Ekonomia Sozial eta Solidarioa (ESS) izan zen hizpide, pertsonak eta planeta erdigunean jartzen dituen ekimen ekonomikoen multzoa. Kooperatibak, elkarteak, ekintzailetza kolektiboko proiektuak… Ekonomia egiteko beste modu bat, etekinak maximizatzea bilatzen ez duena, baizik eta gizarte bidezkoago bat eraikitzea.
Sarrera argia eta gertukoa izan zen, ikasleen mailara egokitua, eta, horri esker, mundu ekonomikoa ulertzeko modu bat ez ezik, beste modu bat ere badagoela jakin ahal izan zen. Kapitalismo lehiakorretik haratago bizitza dagoela. Eta baietz, lankidetzatik, iraunkortasunetik eta justizia sozialetik ekin eta lan egin daitekeela.
Hirugarren geltokia: ¡ESScape-Box!
Eta bukatzeko… jolasa! Ekonomia ikastea ere dibertigarria izan daitekeelako. Ekainean iritsi zen ESScape-Box dinamika, hezkuntza-bertsioko escape-room moduko jarduera bat, ikaslearen asmamena eta lankidetza probatzen jarri zuena.
Proba, pista eta enigmen bidez, taldea gizarte-ekonomiaren printzipioetan murgildu zen: lan duina, iraunkortasuna, ekitatea, parte-hartzea… ESSren balioak ukigarria, hurbila eta oso parte-hartzailea bihurtu zituen esperientzia ludiko batek.
Etorkizuna duen hezkuntza-apustua
Hiru saio horiek ez ziren gertaera isolatuak izan, ikuspegi zabalago baten parte baizik: Gizarte eraldaketarako hezkuntza, Mugarik Gabeko Ekonomialarien funtsezko apustuetako bat. Izan ere, ekonomia aldatu nahi badugu, ikasgeletatik birpentsatzetik hasi behar dugu.
Eta horretan dago Finantzaz Haratago ere, hezkuntza ekonomiko kritiko eta eraldatzailea sustatzen duen euskal sarea. Tailerrak, materialak, parte hartzeko saioak… guztia ekonomiaz hitz egitea adituen kontua ez ezik, ikasleena, irakasleena, familiena eta, oro har, herritarrena ere izan dadin. Azken finean, hilabete hauetan Ander Deuna Ikastolan gertatu zena klase batzuk baino askoz gehiago izan zen: munduari beste begi batzuekin begiratzeko gonbidapena izan zen, zer nolako ekonomia nahi dugun galdetzeko, eta euro bat bera ere iraultzailea izan daitekeela jakiteko, non jartzen duzun baldin badakizu.
