2026-04-23an, Juan Gimeno izan genuen Gipuzkoako Ekonomia eta Enpresa Fakultatean. 2024tik Justizia Fiskalaren Aldeko Plataformaren koordinatzailea da, Mugarik Gabeko Ekonomialarien patronoa eta sortzailea, UNEDeko Ekonomia Aplikatuko katedradun emeritua eta UNEDeko errektore ohia, baita JAKIUNDEko ohorezko kidea ere
Zergak ordaindu ala Anddorrara joan?» izenburu probokatzailearekin. Juan Gimenok egungo zerga-sistemari buruzko azterketa egin zuen, eta argi utzi zuen zergei buruz galdetzeko lehenik eta behin Administrazio Publikoek zer gastu estaltzea nahi dugun galdetu behar dela. Beraz, belaunaldi berriei helarazi zien mezu nagusia izan zen pentsatu behar zutela zer gizarte-eredu nahi dugun, eta, eredu horretan oinarrituta, hori posible egingo duen zerga-sistema bat eman behar zigutela.
Gimenok argi azaldu zuen gure eskubideak erabiltzeko bermea zergak direla. Osasun-eskubidea, hezkuntzarako eskubidea, justiziarako eskubidea, langabezia-kasuetan laguntza izateko eskubidea bermatzen dute, eskubide oinarrizkoenak soilik izendatzeagatik.
Hipokresiatik ekitatera
Zergek eskubideak bermatzen dituztenez, eztabaidagai izango ditugu herrialdetik ezkutaleku fiskaletara modu hipokritan ateratzen diren pertsonak, baina Administrazioen edo Estatuaren babesa eskatzen dutenak, behar dutenean, hala nola Irango gerraren kasua, non albisteetan ikusi ahal izan dugun nola eskatzen zituzten erreskate-hegazkinak Espainiara itzuli ahal izateko.
Premia-une horiek agerian jartzen dute zerbitzu publiko indartsu eta ondo hornituetan ondo gastatutako diruaren erabilgarritasuna eta funtzioa. Behar izanez gero, zertarako balio digu poltsikoan dirua izateak? Pertsona guztiok behar duguna da, adibidez, garraio-zerbitzu egoki bat edo mediku-zerbitzu on bat, ona eta ondo dimentsionatua, COVID 2019 pandemiak agerian utzi zuen bezala.
Zerga igo edo jaitsi?
Bere azalpenean ere, Gimenok Lafferren kurbaren teoria desmuntatu zuen. Teoria horren arabera, zergak oso altuak badira, bilketa jaitsi egiten da, beraz, Lafferren kurbaren teoria amaitzen da, zergak jaitsi behar dira bilketa handitzeko. Argi dago, zergak altuegiak badira, lan egiteak ez duela konpentsatzen, soldata oso txikia izango bailitzateke bilketa egin ondoren; hala ere, ez dago zergak jaitsiz bilketa igo duen herrialde edo lurralderik. Beraz, eztabaidak ez luke egon behar zergak igotzean edo jaistean, baizik eta horren erabilera, kudeaketa, eta, batez ere, nork ordaintzen duen egon behar du eztabaidan.
Espainian nork ordaintzen duen eta presio fiskala nolakoa den galdetuta, Gimenok datu argigarriak eman zituen:
> % 1 aberatsenak guztizko zerga-presioa jasaten du ( % 24,1) diru-sarrera txikiagoekin % 10 ordaintzen duena baino txikiagoa ( % 27,5), eta askoz gutxiago diru-sarrera handiei buruzko bi dezilak baino ( % 38,9).
> Pertsona aberatsenen % 0,1ek EZ DUTE ZERGARIK ORDAINTZEN. Ondasunak beren enpresen izenean dituzte, eta enpresa horiei egozten dizkiete gastu eta kontsumo pertsonalak
Tax the super rich
Azterketa horren ondoren, ondorioak laster iritsiko dira. Kontua ez da zergak igotzea jada ordaintzen dituztenei, baizik eta pribilegioak kentzea, ordaintzen ez dutenek ordaintzea, horiek baitute gaitasun handiena.
Zerga-sistema zuzena da ondo ordaintzen duena eta ondo biltzen duena, Justizia fiskala pertsona bakoitzaren gaitasunen arabera ekarpena egitea da, pertsonen oinarrizko eskubideak ziurtatzeko eta guztiek sozialki beharrezkotzat jotzen diren prestazio publikoak modu egokian jasotzen dituztela bermatzeko nahikoa egon dadin. Justizia fiskalik gabe ez dago justizia sozialik.
Ezar daitezkeen neurriak
Justizia fiskalera iritsi ahal izateko, Gimenok eztabaidagai jartzen ari diren neurri batzuk azaldu zizkigun, baita herrialde batzuetan praktikan ere, nahiz eta Espainian oraindik indarrean ez egon.
> G20 taldeak proposatutako Zuckman tasa: Super aberatsek ordaintzen ez dutenez, aberastasunaren arabera ordaintzea eta ondarearen % 2 ordaintzea proposatzen da.
> Super-herentzietarako zerga bat egotea, txostenek adierazten baitute aberatsen % 75 herentziaz direla.
> Enpresei hobari fiskalak kentzea.
> Kapital Errentak ordaintzea
> Luxuzko kontsumoek eta kutsadura handiena eragiten dutenek ere erosleen gaitasunekin bat datorren zerga izan behar dute.
Juan Gimenok argi dauka, bera ez da Andorrara joaten
.
<< Euskadiko ordezkaritzaren azken berriak
